گزارش تحلیلی کارگروه منطقه زاگرس

۱. مقدمه و وضعیت‌سنجی منطقه

منطقه زاگرس به دلیل تنوع فرهنگی، بافت جغرافیایی خاص و ظرفیت‌های بالای صنعتی و اجتماعی، نیازمند رویکردی بومی‌سازی شده در حکمرانی محله‌محور است. در این کارگروه، ضمن احصای چالش‌های کلان، بر بهره‌گیری از مدل‌های زیست‌بومی منطقه تأکید شد.

۲. چالش‌های شناسایی شده

کارگروه منطقه زاگرس، مشکلات اصلی در مسیر اجرای طرح‌های محله‌محور را در محورهای زیر دسته‌بندی کرد:

• خلاءهای ساختاری: ضعف در انسجام بین‌دستگاهی که منجر به موازی‌کاری‌های گسترده میان دستگاه‌های اجرایی شده است.
• چالش‌های تسهیلگری: عدم وجود جایگاه رسمی و هویتی (مانند کارت شناسایی و حکم رسمی) برای تسهیلگران محلی، که مانع از تعامل مؤثر آنان با معتمدین محلات می‌شود.
• محدودیت‌های اجرایی: کمبود منابع مالی پایدار برای کانون‌های «سلام محله» و مراکز «مثبت زندگی»، و دشواری در فرآیند عضوگیری تعاونی‌های محلی.
• نیازهای آموزشی: فقدان بسته‌های آموزشیِ یکپارچه و جامع برای توانمندسازیِ تسهیلگران در مواجهه با آسیب‌های اجتماعیِ نوپدید.

۳. راهکارهای پیشنهادی

برای عبور از وضعیت موجود، راهکارهای زیر به عنوان مصوبات کارگروه پیشنهاد می‌گردد:

• ایجاد شورای هماهنگی: تشکیل «شورای راهبری برنامه‌های محله‌محور» در سطوح شهرستانی و استانی برای تجمیع ظرفیت‌های دستگاه‌های اجرایی و جلوگیری از اتلاف منابع.
• بهره‌گیری از ظرفیت CSR: پیوند زدن کانون‌های محلی با مسئولیت‌های اجتماعی صنایع بزرگ منطقه (به‌ویژه در استان‌های صنعتی خوزستان و ایلام).
• حمایت مالی: تشکیل خیریه‌های پشتیبان در کنار مراکز «مثبت زندگی» جهت تأمین هزینه‌های جاری و پروژه‌های کوچک‌مقیاس محلی.

۴. تجارب موفق و الگوهای قابل تسری

دو مدل موفق از استان‌های عضو این کارگروه به عنوان الگوهای برتر جهت تسری به سایر استان‌های منطقه زاگرس شناسایی شدند:

• مدل خوزستان (حکمرانی مشارکتی):
• استفاده از ظرفیت «دستیار مسئولیت‌های اجتماعی استاندار» برای تسهیل در جذب منابع مالی صنایع بزرگ.
• بهره‌گیری از شبکه عظیم داوطلبان پویش «جان‌فدا» برای مداخله‌های تخصصی در بحران‌ها و فعالیت‌های محله‌محور.
• مدل لرستان (کلاس امید):
• اجرای طرح «کلاس امید» با مدل همکاری بین‌بخشی (آموزش و پرورش و دانشگاه علوم پزشکی). این مدل به عنوان راهکاری پیشرو در مدیریت آسیب‌های روانی-اجتماعی دانش‌آموزان در مناطق کم‌برخوردارِ منطقه زاگرس پیشنهاد می‌شود.

۵. جمع‌بندی و چشم‌انداز

تسهیلگر محترم کارگروه، جناب آقای دکتر قلی‌پور، بر این نکته تأکید داشتند که گذار از «تصدی‌گری» به «تسهیلگریِ اجتماعی» در منطقه زاگرس، نیازمند تغییر در مدل ذهنی مدیران استانی است. تأکید نهایی بر این است که با هویت‌بخشی به تسهیلگران و استفاده از ظرفیت‌های بومی (مانند پویش‌های داوطلبانه و مسئولیت‌های اجتماعی شرکت‌ها)، می‌توان پایداری طرح‌ها را حتی در صورت تغییرات مدیریتی تضمین کرد.